ديگر را بر تو نخوانديم » . « 1 » پيامبرانى كه داستان آنان را بر تو خوانديم و پيامبرانى كه داستان آنان را بر تو نخوانديم » . « 2 » و از اينجاست كه در شمار پيامبران ديدگاه‌هاى گوناگونى گفته شده است : گروهى آنان را 124 هزار گفته‌اند و دسته‌اى 8 هزار ، چهار هزار از بنى اسرائيل و چهار هزار از ديگران - و برخى نيز چهار هزار گفته‌اند و پاره‌اى ديگر سه هزار ، كه از آنان 313 تن رسول بوده‌اند و ديگران نبى ، و نخستين رسول آدم ( ع ) بوده است و آخرين محمد ( ص ) . « 3 » و به هررو ، به گمان من - و هر گمانى گناه نيست - پىجويى در شمار پيامبران مستحب نمىنمايد ، چرا كه اين گونه موضوعات جز از راه وحى خداوند متعال دانسته نمىشود و او چنين چيزى در كتابش بيان نكرده است ، « 4 » تنها چيزى كه در اين‌باره در دست داريم ، حديثى است از ابوذر كه روزى به مسجد پيامبر ( ص ) مىرود و پيامبر ( ص ) را تنها مىيابد و پرسش‌هاى گوناگونى دربارهء نماز ، هجرت ، روزه ، صدقه و . . . از او مىپرسد ، سپس از شمار و آمار پيامبران مىپرسد و پاسخ مىشنود : 124 هزار ، مىپرسد از اين ميان ، رسولان چند تن بوده‌اند ، و پاسخ مىشنود : 313 تن ، گروهى بسيار و پاك نهاد ، و چون از نخستين رسول مىپرسد ، پاسخ مىشنود : آدم ، و دوباره مىپرسد كه آيا آدم رسول بوده است و پاسخ مىشنود : آرى ، خدا او را به دست خود آفريده و روح در او دميده و به همسرى متعادلش ساخته است . « 5 » 3 . پيامبرى زنان چنين زبانزد است كه پيامبرى در اسلام ويژهء مردان است ، در قرآن نيز مىخوانيم : « و ما پيش از تو جز مردانى نفرستاديم كه به آنان وحى مىكرديم » « 6 » آيه‌اى كه گروهى از عالمان از آن

--> ( 1 ) . « مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنا عَلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ » ( سورهء غافر ، آيهء 78 ) ( 2 ) . « وَ رُسُلًا قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَ رُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ » ( سورهء نساء ، آيهء 164 ) . ( 3 ) . تفسير ابن كثير ، 2 / 422 - 428 ؛ تفسير قرطبى ، 2014 - 2015 ؛ تفسير المنار ، 7 / 500 - 507 ؛ تفسير روح المعانى ، 24 / 88 - 89 ؛ مجمع الزوائد ، 8 / 210 ؛ ابن قتيبه ، المعارف ، 26 ؛ ابو الحسن ماوردى ، همان ، 52 . ( 4 ) . محمود شرقاوى ، همان ، 24 . ( 5 ) . تفسير ابن كثير ، 2 / 422 - 426 ؛ تفسير روح المعانى ، 24 / 88 ؛ تفسير نسفى ، 1 / 263 - 264 ؛ مسند احمد ، 5 / 265 - 266 ؛ مجمع الزوائد ، 8 / 210 ؛ مشكاة المصابيح ، 3 / 122 . ( 6 ) . « وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ » * ( سورهء يوسف ، آيهء 109 ؛ سورهء نحل ، آيهء 43 ) ، نيز بنگريد به : تفسير طبرى ، 14 / 108 - 109 ؛ تفسير روح المعانى ، 14 / 147 - 148 ؛ تفسير طبرسى ، 14 / 75 - 78 .